Ahilik Kültürü ve Girişimcilik -Ders Kitabı - Sunum- Tüm Sınıflar-2. Bölüm

1/72

-

+

Tam Ekran

Önceki

Sonraki

Ahilik Geleneğinde Meslek Ahlakı

Hazırlayan:Abdurrahman SEYHAN

2.Bölüm

Hazırlık Çalışmaları

Aşağıda verilen, bir bedestenin kitabesinde yer alan metni okuyunuz:
“Sevgi göster herkese ha!
Selamdan kaçınma sakın, insanları ayırma ha!
Herkese adil ver hakkın, niyetin iyi olsun ha!
Her şeyin gerçeğini söyle, hayırdan ayrılma ha!
Eser kalsın sen gidersen, iyi belle unutma ha!
Önce hizmet sonra sensin.”
Bu sözlerle Ahilere kazandırılmak istenen davranış kalıpları ile ilgili neler söylenebilir? Tartışınız.

Meslek Ahlakının Önemi

Günümüzde insanların ihtiyaç ve isteklerinin sürekli artması nedeniyle para kazanmak, en önemli hedeflerden biri haline gelmiştir. Bu durum, insanların meşru olmayan yollardan para kazanmalarına neden olabilmektedir. Bu ise ahlaki ve toplumsal bozulmayı getirmektedir. Ahilikteki sevgi, saygı, yardımlaşma, dürüstlük ve güvenilirlik gibi değerlerin tekrar hayat bulup yaygınlaşması, ahlaki ve insani değerlere sahip meslek elemanlarının yetiştirilmesi, toplumsal düzen için hayati önem taşır.

Ahlak ve Başarı

Ahilikte ahlak; her zaman, her yerde ve her işte en önemli gayedir. Ana sermayesi ahlak olmayan hiçbir işte başarı uzun süreli değildir. Ahiliğin özünde insan sevgisi vardır ve insanı bir bütün olarak geliştirmeyi amaçlar. Ahilikte daha fazla mal üretmek değil, daha kaliteli ve nitelikli ürünler üretmek amaçlanmıştır. Üretmeden tüketmeye, israfa, haksız rekabete ve ahlaki olmayan her türlü davranışa karşı çıkılmıştır.

Ahinin Mesleki Ahlak Prensipleri

• Dürüstlük
• Müşteriyi aldatmamak
• Sözünü bilmek, sözünde durmak
• Güler yüzlü ve tatlı dilli olmak
• İhtikâr (karaborsacılık) yapmamak
• Sabır ehli olmak, öfkesine hakim olmak
• Alışverişte iyi muamelede bulunmak
• Sorumluluk sahibi olmak
• İşini yaparken özenli olmak

Ustaya Bağlılık ve Hileye Karşı Duruş

Ahilik kurumunda meslek ahlakının bir diğer özelliği de ustaya bağlılıktır. Çalışmayı, ibadeti ve dürüstlüğü bir bütün olarak ele alan Ahilik, ahlak sahibi olmayan bir iş insanının asla başarıya ulaşamayacağını benimser. Ahilikte hileli satışlara kesinlikle müsaade edilmezdi. Kusurlu mal satan esnaf, toplum nezdinde itibarını kaybeder ve cezalandırılırdı.

Ahilikte İş Eğitimi ve Model İnsan

Genel Olarak Eğitime Bakış

Ahilikte eğitim, gençlikten başlayıp bütün yaşamı kapsayan bir sürekliliğe dayanır. Eğitimin temel amaçları; dürüst, namuslu, üretken insanlar yetiştirmek, meslek ve sanat becerisi olan vatandaşlar yetiştirmek, vatan savunması için askerî güç yetiştirmek ve kültür sanat erbabı yetiştirmektir. Eğitimler zorlamayla değil isteğe bağlıydı ve en önemli hedefi bilinçli insan yetiştirmekti.

İş Dışındaki ve İş İçindeki Eğitim

Ahi zaviyelerinde sadece mesleki eğitim değil, genel eğitimler de verilirdi. Dini ve ilmi bilgilerin yanı sıra güzel yazı, musiki, spor gibi eğitimler de mevcuttu. İş eğitimi ise "yaparak öğrenme" ve "beceri geliştirme" tekniğine dayanırdı. Usta-çırak ilişkisi bu sistemin temelini oluştururdu.

Ahi Kimliği ve Model İnsan: "İnsan-ı Kâmil"

Ahilik, insan odaklı bir teşkilattır ve her şeyin insan için yaratıldığına inanır. İnsanı "eşref-i mahlûkat" (yaratılmışların en şereflisi) olarak görür. Ahilik, bireyi ahlaki ve mesleki olarak bütün boyutları ile yetiştirmeyi hedefler. Bu ideal insan profiline "İnsan-ı kâmil" denir ve temel nitelikleri doğruluk, dürüstlük ve güvendir.

Ahilikte İş ve Meslek İlkeleri

Mesleğe Giriş ve Yükselme Süreci

Ahilikte çırak seçimi titizlikle yapılır, kişinin yeteneği ve ahlakı göz önünde bulundurulurdu. Çırak, ustasının yanında hem mesleki hem de manevi eğitim alırdı. Kalfalığa ve ustalığa geçiş, belirli şartları yerine getirmeyi ve sınavları geçmeyi gerektirirdi. Ustalık töreniyle birlikte yeni ustalara dükkân açmaları için "orta sandığı"ndan ve ustalardan maddi destek sağlanırdı.

Disiplin, Düzen ve Hakların Korunması

Ahilikte disiplin, düzen ve tedbir esastır. Usta-çırak ilişkisi bir baba-oğul ilişkisine benzerdi. Esnafın bekçileri ve duacıları olur, iş hayatının düzenli işlemesi sağlanırdı. Çalışanın hakkının (alnının teri kurumadan) verilmesi en temel ilkelerdendi. Bu durum, işçi-işveren arasında sürekli bir güven oluşturmuştur.

Bâciyân-ı Rûm Teşkilatı ve Kadınların Ticaret Hayatındaki Önemi

Anadolu Kadınları (Bacıyan-ı Rum)

Bacıyan-ı Rum, Anadolu Selçukluları döneminde Ahi Evran’ın eşi Fatma Hatun’un önderliğinde kurulan bir kadın teşkilatıdır. Bu teşkilat, Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında, kadınların sosyal ve ekonomik hayatta aktif rol almasında önemli görevler üstlenmiştir.

Bacıyan-ı Rum'un Faaliyet Alanları

• El Sanatları: Keçecilik, halı, kilim dokuma, nakışçılık gibi alanlarda üretim yapmışlardır.
• Misafir Ağırlama: Ahi tekke ve zaviyelerinde misafirlerin ağırlanmasıyla ilgili hizmetleri yürütmüşlerdir.
• Askerî Faaliyetler: Gerektiğinde savaşlara katılarak vatan savunmasına destek vermişlerdir.
• Dinî-Tasavvufi Eğitim: Kadınlara dinî ve ahlaki eğitim vererek toplumun gelişimine katkıda bulunmuşlardır.

Meslek ve Meslek Örgütlerinin Ekonomideki Yeri ve Kurumsal Yapıları

Meslek Sahibi Olmanın Ekonomik Gerekliliği

Meslek sahibi olmak, bireyin kendine, ailesine ve topluma faydalı olmasını sağlar. Eğitimli ve nitelikli iş gücü, bir ekonomide verimliliği artırır, işsizliği azaltır, refah düzeyini yükseltir ve uluslararası rekabet gücünü artırır.

Meslek Örgütleri ve Gerekliliği

Günümüzde meslek sahiplerinin çıkarlarını korumak, toplumun ihtiyaçlarını karşılamak ve kamu yararını sağlamak için meslek örgütlenmeleri (Odalar, Birlikler, Federasyonlar, Konfederasyon vb.) kaçınılmazdır. Bu kuruluşlar, Ahilik teşkilatından günümüze uzanan bir geleneğin temsilcileridir.

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları (KKNMK)

Anayasa'nın 135. maddesinde tanımlanan bu kuruluşlar (örn: barolar, ticaret odaları, esnaf odaları), belli bir mesleğe mensup olanların ortak ihtiyaçlarını karşılamak, meslek disiplinini ve ahlakını korumak amacıyla kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleridir.

Tacirler ile Esnaf ve Sanatkârların Meslek Kuruluşları

Tacirlerin üyesi olduğu en üst kuruluş **Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)**'dir. Esnaf ve sanatkârların üyesi olduğu en üst kuruluş ise **Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK)**'dir. Bu kuruluşlar, üyelerinin haklarını korur, mesleki gelişimlerini destekler ve onları ulusal ve uluslararası düzeyde temsil ederler.

Ünite Değerlendirme

Doğru - Yanlış

1. Ahilikte çalışanların hakları değil, sadece işverenin karı önemlidir.

Doğru - Yanlış

2. Bacıyan-ı Rum, Anadolu'da kadınların örgütlenerek sosyal ve ekonomik hayata katıldığı önemli bir teşkilattır.

Doğru - Yanlış

3. Ahilikte iş eğitimi, "yaparak öğrenme" esasına dayalı uygulamalı bir yöntemdi.

Doğru - Yanlış

4. Günümüzdeki esnaf odalarının Ahilik geleneği ile bir bağlantısı yoktur.

Doğru - Yanlış

5. Ahilikte meslek seçimi, kişinin yetenek ve ilgilerine göre yapılırdı.

Doğru - Yanlış

6. Ahilik sadece mesleki eğitim vermiş, genel ahlak ve din eğitimiyle ilgilenmemiştir.

Boşluk Doldurma

1. Ahiliğin ideal insan tipine __________ denir.

İnsan-ı Kâmil

Boşluk Doldurma

2. Ahi Evran'ın eşi __________ Bacıyan-ı Rum teşkilatını kurmuştur.

Fatma Bacı

Boşluk Doldurma

3. Ahilikteki kalite kontrol ve tüketiciyi koruma uygulaması, günümüzdeki __________ haklarının ilk örneğidir.

tüketici

Boşluk Doldurma

4. Günümüzde esnaf ve sanatkârların en üst meslek kuruluşu __________'dir.

TESK (Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu)

Boşluk Doldurma

5. __________ anlayışı, Ahilikte dayanışmanın temelidir ve "ben" yerine "biz" demeyi gerektirir.

Diğerkâmlık

Boşluk Doldurma

6. Ahilikte usta-çırak ilişkisi bir __________ ilişkisine benzer.

baba-oğul

Test

Aşağıdakilerden hangisi Ahilikte iş ve meslek ahlakının temel ilkelerinden biri değildir?

A) Kaliteli üretim

B) Müşteri memnuniyeti

C) Sınırsız kâr hırsı

D) Helal kazanç

Test

Bacıyan-ı Rum teşkilatının temel amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Kadınların sosyal hayata katılımını sağlamak

B) El sanatlarını geliştirmek

C) Anadolu'nun İslamlaşmasına katkıda bulunmak

D) Sadece ev işleriyle ilgilenmek

Test

Ahilikte usta olabilmenin şartlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) En az on yıl kalfalık yapmak

B) Çok zengin olmak

C) En az üç çırak yetiştirmek

D) Şehir dışında dükkan açmak

Test

Günümüzdeki Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları (KKNMK) hangi anayasal güvenceye sahiptir?

A) Ceza Kanunu

B) Medeni Kanun

C) Anayasa'nın 135. maddesi

D) Ticaret Kanunu

Test

Aşağıdakilerden hangisi Ahiliğin sosyal hayata katkılarından biri olarak sayılamaz?

A) Toplumsal dayanışmayı güçlendirmesi

B) Misafirperverliği yaygınlaştırması

C) Bireysel rekabeti körüklemesi

D) Anadolu'nun İslamlaşmasına yardımcı olması

Test

Ahilik teşkilatında hileli mal üreten bir esnafa verilen ceza olan "pabucunu dama atmak" ne anlama gelirdi?

A) Esnafın ödüllendirilmesi

B) Esnafın bir üst rütbeye terfi etmesi

C) Esnafın meslekten men edilmesi ve itibarını kaybetmesi

D) Esnafın vergi borcunun silinmesi

📜

Ünite Sonu

Bu ünitede, Ahilik ve Fütüvvet kültürünün temellerini, ahlaki ilkelerini ve toplumsal hayata katkılarını kapsamlı bir şekilde öğrendik.